روان درمانى كاربرد علم روانشناسى در رابطه ى ميان دو انسان است و ضرورت اين آميزش، جاى پرسش ندارد!!! به عبارتی روان درمانی معالجه از راه گفت و گو است. در روان درمانى كلمه ى “درمان” ترجمه ى مناسبى براى لغت انگليسى Therapy به نظر نمى رسد بلكه كلمه ى درمان براى واژه ى انگليسى Cure يا Threatment است كه البته بيشتر در رشته هاى پزشكى مورد استفاده قرار مى گيرد و آنچه را براى انسان تداعى مى كند دارو، جراحى يا وسائل تكنيكى است يعنى انجام اعمالى توسط پزشك روى بيمار با هدفى كه بيشتر “درمان مرض” است تا “درمان مريض” در حالى كه در روان درمانى خود بيمار اهميت دارد. هر چند كه در آن رشته ها هم نمى توان گفت كه درمان بدون انگيزه هاى خودآگاه و ناخودآگاه بيمار و رابطه ى او با پزشك باشد. اما اين رابطه در روان درمانى صورتى خاص و حياتى به خود مى گيرد. يعنى روان درمانى حول محور “درمان در يك رابطه” شكل مى گيرد رابطه اى عاطفى، انديشه اى و بس حقيقى. پس روان درمانگر و به خصوص روانكاو در تمام سال هاى كار خود، يك نسخه را دو بار نمى توانند تجويز كند زيرا دو انسان همانند يافت نمى شوند. در ظاهر امر ممكن است نشانه هاى دردمندى دو انسان يكسان به نظر برسد (براى نمونه دو فرد افسرده كه براى روان درمانى مراجعه مى كنند) اما در رابطه كه قرار مى گيرند اين علامت چنان در شبكه ى در هم تنيده ى دو ذهن با پس زمينه هاى متفاوت قرار مى گيرد كه مطمئناً قادر نخواهد بود در هر دو رابطه يكسان عمل كند.

قابل ذکر است که اصطلاح “مشاوره”  و “روان درمانی” معادل هم نیستند زیرا دو فرآیند جدا را شرح می دهند و اهداف متفاوتی را دنبال می کنند. مشاوره یک رابطه ی یاورانه است که با هدف پیشگیری و معمولاً برای تصمیم گیری های کم ریسک (مثلاً در زمینه ی انتخاب رشته تحصیلی، شغل، شریک عاطفی و..) طی چند جلسه انجام می شود، حال آنکه روان درمانی چیزی فراتر از پیشگیری ست و در واقع با عمق بیشتری در مدت زمانی طولانی تر به معالجه ی اختلالات روانی، عاطفی و رفتاری می پردازد و معضلات عمیق شخصیتی را درمان می کند.

افراد معمولاً به دلایل مختلفی برای روان درمانی مراجعه می کنند، گاهی به خاطر اضطراب، افسرگی، وسواس، خشم انفجاری و گاهی هم برای کسب مهارت هایی مثل جرأت ورزی، بهبود روابط اجتماعی و بالا بردن اعتماد به نفس. گاهی برای شروع یک رابطه یا زندگی مشترک سالم، گاهی هم برای ترمیم پیوند های زخم خورده شان. عده ای برای درمان مشکلات عاطفی و هیجانی کودک یا نوجوانشان و بعضی هم به دلیل نارضایتی های جنسیتی و… اما آن چه در مبحث روان درمانی حائز اهمیت است انواع درمان هایی هست که در جهت بهبود بیماری های مذکور استفاده می شود.

در اینجا به پرکاربردترین و مؤثرترین روش ها و رویکردهای روان درمانی اشاره می کنم:

درمان شناختی-رفتاری (cognitive behavioral therapy)

طرح واره درمانی (schema therapy)

درمان مراجع محور(person-centered therapy)

روانکاوی (psychoanalysis)

روانپویشی (ISTDP)

درمان بین فردی (interpersonal therapy)

درمان مبتنی بر هیجان (emotion-focused therapy)

رفتار درمانی دیالیکتیکی (dialectical behavior therapy)

درمانگران می توانند این رویکرد های درمانی را هم به صورت درمان فردی و هم در جلسات گروهی (گروه درمانی) استفاده کنند. هم برای درمان بزرگسال و هم بسته به تخصصشان برای روان درمانی کودک و نوجوان به برند.